Taoisme

“Toon me en ik luister, toon me en ik kijk, laat me het beleven en ik leer”
Lao Tzu


Taoïsme

Taoïstische principes

De kennis van de werking van de vijf elementen is al heel oud. Zij is niet alleen het fundament van de Chinese geneeskunde, maar ook de kern van het chinees -taoïstische wereldbeeld. ‘Een levensleer’.
Het taoïsme brengt religie, gezondheid, wetenschap en ook het praktische leven samen in een enkele, alomvattende leer over de zin van het leven van de mens. In het westen kennen we het Taoïsme alleen als een religie, maar in wezen is het een levensfilosofie of levenskunst. De Chinese geneeskunde maakte in het oude China gewoon onderdeel uit van filosofie en religie die beide uitgaan van de eenheid met de natuur en het universum.

Lao-tze: ‘ De naam ervan weet ik niet maar ik noem het TAO’

De religieuze geloofsvoorstelling staat voor de westerse mens altijd met een ‘opperwezen’, een goddelijk ’Iemand’ in verband, tot wie de individuele ziel zich richt. De Taoïst ervaart zijn hoogste zijnstoestand in zichzelf, die echter in alle mensen aanwezig is. De Chinezen noemen deze allesomvattende, volledige zijnstoestand het Tao. De meest precieze vertaling van Tao is echter ‘de weg ‘ want de Tao is niet alleen de hoogste zijnstoestand die een mens kan verwezenlijken maar ook de weg erheen.
‘Niets bestaat op zichzelf ‘. De mens staat tussen hemel en aarde, in hem komen de krachten van beiden bijeen. Daarom is hij met het ‘werken van de elementen ‘ verweven en maakt hij altijd deel uit van het eeuwige, het Tao.
‘De lichaam geest -ziel ‘. Het Tao weeft een kosmisch netwerk waarin ook plaats is voor tegenstellingen en tegenspraken- zij sluiten elkaar niet uit maar vullen elkaar aan. De Chinese mens denkt in analogieën, beelden en symbolen- het is een poëtisch denken, een intuïtief begrijpen van de ‘geheimen ‘, van het naamloze, van het Tao. Met lichaam -geest -ziel bedoelen we hiermee ook de ondeelbare lichamelijk- psychische eenheid van de mens: De organen zijn niet van de gevoelens en de geest niet van lichamelijke processen te scheiden.
‘Leven volgens de wetten van hemel en aarde ‘. Dat betekent de natuur te volgen en te leven overeenkomstig de wetten van hemel en aarde. Het is een kalm accepteren van de omstandigheden, een moeiteloos aanpassen aan de stroom van het leven , ongeacht of het rustig of stormachtig is.

Anders gezegd: Een onmiddellijk, intuïtief begrijpen en reageren op de eisen van het leven.
In de ’Tao-Te Tsjing ‘ van Lao-tze, het boek van de zin van het leven, vinden we de mens als volgt beschreven: De mens van het oude Tao was fijngevoelig, inschikkelijk en kinderlijk. Diep in het verborgene was hij één met de onzichtbare krachten. Behoedzaam en waakzaam…oplettend en bewust…eenvoudig en onopvallend… open en ontvankelijk – alomvattend en bescheiden! Men kan zich voorstellen dat het grootse menselijke en geestelijke inspanningen vereist, wil men deze kwaliteiten verwerven. Daarom ontwikkelden de oude wijzen en meesters verschillende oefeningen voor lichaam en geest om het hart te kalmeren en de emoties te sussen. Als de geest helder is, het hart tevreden en het lichaam in evenwicht, dan vindt de mens de weg naar de Tao.

Gezondheid in dienst van volmaaktheid

Op de weg naar volmaaktheid zijn twee voorwaarden van het grootste belang, namelijk een lang leven en een stabiele gezondheid. Dat betekent evenwicht in de lichaam- geest- ziel en een vrij stromen van de levensenergie Chi ook (Qi genoemd) die door de fijn stoffelijke energiebanen van het lichaam circuleren. De geneeskunde liet de mens manieren zien om de Chi- levensenergie te sturen, versterken en op pijl te houden en te zorgen voor een evenwicht tussen lichaam en geest.

Jin en Yang – de pols van het universum

Yin Yang

Yin Yang

Het werken van de Tao wordt door twee krachten aan het licht gebracht, namelijk door energie = yang en substantie = Jin. Al het leven is op deze beide factoren gebaseerd. Is één van beide onvoldoende of overmatig voorhanden ontstaat disbalans of wel ziekte. Leven en sterven, groei en verval, gezondheid en ziekte – alle fenomenen zijn van het wisselspel van deze beide krachten afhankelijk. Het zijn echter polaire kwaliteiten die elkaar wederkerig nodig hebben en aanvullen. Het één gaat niet zonder het ander en beide samen vormen de eenheid van het universum.
•    Yang is de hemel, het mannelijke, activiteit , zet in gang, vernietigt, is energie.
•    Jin is de aarde, het vrouwelijke, is rust, groeit, behoudt, is vorm.
De mens draagt beide kwaliteiten in zich. De eigen kracht bevat telkens het zaad van de ander. Als Jin en yang in een uitgebalanceerde verhouding tot elkaar staan – in een dynamisch evenwicht -, dan spreken we van een gezonde balans en harmonie.

Chi- de levensadem

In Chinese woordenboeken worden voor het karakter Chi meer dan 20 verschillende betekenissen gegeven. Het is belangrijk dat men zich ervan bewust is dat Chi niet slechts een enkel begrip is, maar dat het bij uitstek de Chinese manier van denken vertegenwoordigt. In de westerse cultuur wordt Chi meestal met ‘energie’ gelijk gesteld. Een mooi voorbeeld verheldert de betekenis als we het Chinese karakter ‘rook’ analyseren. Het symbool bestaat uit twee delen, namelijk uit het begrip rook en het begrip rijstbundel. Rijst is in China het belangrijkste voedingsmiddel en de rijstbundel symboliseert het materiële, voedende aspect van Chi. Het is de energie die door ademhaling en voeding wordt gevormd en die het lichaam in leven houdt. Het tweede deel van het teken wordt met ‘gas-damp- rook’ vertaald en symboliseert het immateriële, het geestelijke aspect. Rook stijgt omhoog, is vormloos en vluchtig. Chi in deze betekenis: energie van het bewustzijn, het bewegende principe van de geest. Chi stroomt en doordringt voortdurend. In het menselijk lichaam circuleert het via specifieke banen, de zogenaamde meridianen ( energiebanen ). Een belangrijk uitgangspunt is dat het Chi de gedachten volgt, terwijl het bloed het Chi volgt. Dat wil zeggen dat het Chi, de lichamelijke en fijnstoffelijke energie, in wezen door de kracht van de voorstelling en gedachten kan worden beïnvloed. Op dit principe zijn alle energieoefeningen Chi Kung, (ook Chi Gong genoemd) T’ai Chi, Healing Tao (ook Tao Yoga genoemd) en vechtkunstvormen uit de taoïstische traditie gebaseerd.

* Het bovenstaande is gebaseerd op het boek ‘ Vuurman en Watervrouw’ van Dr. Silvana Schwitzer